Mwynhewch Sir Ddinbych Ganoloesol

  • ymchwil

Safle 45

Llangynhafal

Eglwys Sant Cynhafal

Ni ddylid cyfle i ymweld ag Eglwys Sant Cynhafal. Hon yw’r unig eglwys i’w chysegru i’r sant hwn – mynach o’r 7fed ganrif ydoedd mwy na thebyg ac yr oedd ei ffynnon yn enwog am gael gwared ar ddafadennau a’r cryd cymalau. Saif mewn mynwent ‘Geltaidd’ gyda Moel Famma yn gefndir ysblennydd iddi. Gwelir ffermdy a phlasdy hanner ffrâm bren Plas-yn-Llan gerllaw.

Fel cynifer o eglwysi mwy yr ardal, mae’r adeilad llwyd yn dyddio o ddiwedd y 15fed neu ddechrau’r 16eg ganrif ac y mae iddi ‘ddau gorff’. Mae gan y ddau gorff do trawst gordd a chleddyfog (sy’n nodweddu’r ardal) sy’n cynnwys pennau cerfiedig ac angylion. Tynnwyd un o’r rhain i lawr er mwyn ei gweld yn well: mae ganddi adenydd a choron ac y mae’n dal tarian ac yn arnofio ar gwmwl. Saif ffigur bychan arall o’r 15fed garnif ger y fynedfa i’r eglwys fawr, olau, sy’n llawn nodweddion rhyfeddol a swynol.

Ymhlith y mwyaf trawiadol y mae’r ‘pelican’ peintiedig sy’n ymdebygu i alarch ar ei nyth uwchben yr allor ddeheuol; mae’n bwydo ei chywion gyda’i gwaed ei hun. Mae’r symbol hwn o Grist (sy’n bwydo Ei Eglwys gyda’i waed ei hun) yn dyddio o 1690, felly hefyd yr angel sy’n dal utgorn sydd wedi’i beintio islaw. Ymddengys y pelican unwaith eto ar y pulpud sy’n dyddio 1636, ynghyd â llew, ceiliog neidr a chrocodeil.

Fodd bynnag, ni all unrhyw restr o nodweddion gyfleu’r awyrgylch heddychlon a chroesawgar sy’n perthyn i eglwys Sant Cynhafal; yn wir mae’n werth gwneud yr ymdrech i ymweld â hi. Mae taflen ddefnyddiol a diddorol ar gyfer ymwelwyr sy’n tynnu sylw at ei nodweddion penodol.

Mae allwedd ar gael ar gyfer yr eglwys. Yn ogystal, mae modd ymweld ag eglwys un siambr Sant Hychan, Llanychan. Cysyllter ag offeriad y plwyf, Russell Owen, ar (01824) 704051.

Tafarn

yn ôl i coppa

Angel cerfiedig, Llangynhafal