Mwynhewch Sir Ddinbych Ganoloesol

  • ymchwil

Safle 32c

Denbigh

Eglwys Sant Ilar

Un o’r ychydig adeiladau hynafol sydd wedi goroesi o fewn y dref gaerog yw twr Eglwys Sant Ilar o’r 14eg ganrif (dymchwelwyd gweddill yr eglwys ym 1923) ‘Bryn Awelon’ (preifat) gerllaw yw’r unig dy canoloesol sydd wedi parhau mwy na thebyg. Codwyd yr eglwys ar gyfer trigolion y castell a’r fwrdeistref gaerog (yr oedd eglwys swyddogol y plwyf filltir i ffwrdd – Llanfarchell) ond parhâi i wasanaethu’r dref newydd tan y cyfnod Fictoraidd. Bwriadwyd i Eglwys y Iarll Caerlyr (32d), y mae ei adfail yn sefyll gerllaw, ddisodli Eglwys Sant Ilar. Hon oedd yr unig eglwys fawr newydd i’w hadeiladu ym. Mhrydain yn ystod cyfnod Elizabeth; cychwynnwyd arni ym 1578-9 gan Robert Dudley, Iarll Caerlyr ac Arglwydd Dinbych – roedd yn un o ffefrynnau’r Frenhines Elizabeth ond hwyrach mai ef oedd y dyn mwyaf amhoblogaidd yng Ngogledd Cymru. Bum mlynedd yn ddiweddarach, oherwydd y casineb a deimlid tuag ato yn sgîl ei ormes, rhoddodd Iarll Caerlyr y gorau i godi’r adeilad ac ni chafodd ei gwblhau. Mae’r gweddillion yn awgrymu mai codi eglwys fawr, blaen hirsgwâr oedd y bwriad a’i bod wedi ei chynllunio ar gyfer addoliad Protestannaidd yr oedd yr Iarll mor bleidiol ohono.

Ymhellach i ffwrdd, ar ffin ogleddol muriau’r dref y saif Ffreierdy Dinbych (32e). Fe’i sefydlwyd ym 1289 ar gyfer ‘Brodyr Gwyn’ Urdd y Carmeliaid, ac mae cragen yr eglwys a’i ffenestr ddwyreiniol rwyllog fawr wedi goroesi.

Atyniad twristaiddTafarnSiopSwyddfa'r PostGarej/PetrolCaffi/bwyty/man/ bwyta rhagor na thafarn

Nol i'r top