Mwynhewch Sir Ddinbych Ganoloesol

  • ymchwil

Safle 18

Castell Dinas Brân

ger Llangollen

Cyfarwyddiadau:

(Ar droed o Langollen.) Dilynwch y llwybr troed sy’n dechrau ger rhan ogleddol pont y gamlas.

Sylwer:

Mae’r daith yn cynnwys dringfa serth iawn: mae angen esgidiau priodol.

Saif adfeilion dramatig Castell Dinas Brân ar gopa bryn unig 750 troedfedd uwchben Llangollen, a gellir eu gweld am filltiroedd. (Rhaid dringo’r bryn serth os ydych yn dymyno’i weld.) Yn wahanol i nifer o gestyll Cymru, nid Normaniaid a Saeson gorchfygol a’i cododd ond tywysog o Gymru o’r enw Gruffydd ap Madog mwy na thebyg. Addasodd safle bryngaer cynhanesyddol, atgyfnerthodd ei hamddiffynfeydd drwy dorri ffosydd dwfn yn y graig ar yr ochr ddeheuol a dwyreiniol; mae amddiffynfeydd naturiol ar yr ochr gorllewinol lle mae’r bryn yn disgyn yn serth. Gwelir gorthwr hirsgwar yn y pen dwyreiniol (gyferbyn â’r fynedfa ger y llwybr troed) gyda giatws gerllaw. Mae twr ar ffurf y llythyren D ger y gorthwyr – arddull a gâi ei ffafrio gan adeiladwyr o Gymru – a chysylltir y ddau gyda neuadd sy’n cynnwys ffenestri deuol y gellir eu gweld o bell ond sydd wedi erydu erbyn heddiw.

Codwyd y castell tua 1260, ond dim ond am gyfnod byr y cafodd ei ddefnyddio. Ym Mai 1277, ymadawodd y Cymry â’r castell ar fwriad, a’i losgi, yn ystod ymgyrch gyntaf Edward 1 yng Nghymru er mwyn rhwystro’r ymosodwyr rhag ei ddefnyddio. Fodd bynnag, gwnaeth y Saeson ddefnydd ohono ond ni chafodd y gaer ei hail-godi. Serch hynny, mae ymweld â Chastell Dinas Brân yn werth yr ymdrech: mae mawredd ei leoliad yn ddiail ac mae’r golygfeydd dros Ddyffryn Llangollen yn syfrdanol.

Nol i'r top

Castell Dinas Brân

Castell Dinas Brân

Castell Dinas Brân

Castell Dinas Brân