Mwynhewch Sir Ddinbych Ganoloesol

  • ymchwil

Safle 5

Clocaenog

Eglwys y Santes Foddhyd (Meddvyth)

Saif yr eglwys dwt a thrwsiadus hon ar fryn – ystyr ‘Clocaenog’ yw bryncyn grugog – uwchben y pentref. Fe’i cysegrwyd i’r Santes Foddhyd (Meddvyth) ac yn ôl yr hen archifau ei nawddsant oedd ‘Santes Meddvyth y Forwyn’, merch Sant Idloes o Lanidloes, Powys. Prif nodwedd y tu mewn i’r eglwys, sydd wedi’i hadfer, yw ‘croglen’ gain (gweler Derwen). Cerfiwyd dail esgynnol ar hyd ei rhan uchaf ac mae paneli ei rhan isaf yn cynnwys motiffau ‘fflamau canhwyllau’.

Mae’r rhain yn dyddio’n ôl i tua 1538, sef y dyddiad a gofnodwyd mewn arysgrif yn y ffenestr ddwyreiniol uwchben yr allor ar un adeg, sy’n cynnwys darnau o’i gwydr lliw gwreiddiol. Mae’r ffenestr hon yn cynnwys pennau dynion ac anglylion a thraed tyllog y Crist croeshoeliedig (yn y darn uchaf ar y chwith). Perthyn y to i ddiwedd y cyfnod mediefal, felly hefyd y gist anferth, o bosib, a gerfiwyd o un darn o bren. Ymhlith trysorau o gyfnod diweddarach y mae’r pulpud o 1695, a chanhwyllyr o bren sy’n cynnwys addurniadau o bennau bwystfilod ac sy’n dyddio o 1725.

Mae’r Eglwys ar agor gyda caniatâd. Gwelir hysbysfwrdd yr Eglwys.

Nol i'r top

Canhwyllyr, Clocaenog

Cist wedi'i naddu o un darn o goad, Eglwys y Santes Foddhyd, Clocaenog

Gwydr canoloesol, Clocaenog